NACE, ISIC en CPA

NACE — «nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté européenne» — is de standaard van de Europese Unie voor het classificeren van wat een onderneming doet. NACE wordt beheerd door Eurostat, is verplicht gesteld door Verordening (EG) nr. 1893/2006 en bevindt zich momenteel in revisie 2.1. Elke EU-lidstaat gebruikt haar als ruggengraat van zijn nationale activiteitenclassificatie.

ISIC — «International Standard Industrial Classification of All Economic Activities» — is de tegenhanger van de Verenigde Naties, beheerd door de UN Statistics Division. Het is de mondiale referentie waarop de meeste nationale en regionale systemen zijn afgestemd, waaronder NACE. De huidige versie is ISIC Rev. 5.

CPA — «Statistical Classification of Products by Activity» — is de Europese productclassificatie, structureel op klasseniveau gekoppeld aan NACE. Waar NACE vertelt wat een economische eenheid doet, vertelt CPA wat zij produceert. De huidige versie is CPA 2.1.

NACE kent vier hiërarchische niveaus: 21 secties (letters A–U), 88 afdelingen (2 cijfers), 272 groepen (3 cijfers) en 658 klassen (4 cijfers). Elke lidstaat mag een vijfde nationaal cijfer toevoegen om een landsspecifieke uitbreiding te vormen — NAF in Frankrijk, WZ in Duitsland, CAE in Portugal, SBI in Nederland, ATECO in Italië, enzovoort. De eerste vier cijfers van elk van deze systemen zijn per constructie een NACE-klasse.

Omdat NACE bij verordening en niet bij richtlijn is vastgelegd, geldt zij rechtstreeks en identiek in elke lidstaat. Daarom vergelijken grensoverschrijdende bedrijfsstatistieken in de EU op klasseniveau echt gelijksoortige grootheden, zonder tussenstap voor vertaling.

ISIC is op vergelijkbare wijze opgebouwd als NACE — secties, afdelingen, groepen, klassen — maar heeft een mondiaal bereik. NACE is de Europese regionale bewerking van ISIC: op afdelingsniveau (2 cijfers) zijn beide identiek en op groepsniveau (3 cijfers) blijven ze nauw op elkaar afgestemd. Verschillen ontstaan op klasseniveau (4 cijfers), waar NACE bepaalde klassen fijner opsplitst om aan de Europese rapportagevereisten te voldoen.

Voor internationale vergelijkingen of voor rapportage aan datasets van de VN, het IMF of de Wereldbank is ISIC de juiste referentie. Eurostat en de UN Statistics Division publiceren officiële correspondentietabellen zodat elke NACE-klasse zonder ambiguïteit kan worden geaggregeerd naar de ISIC-bovenklasse.

CPA beantwoordt een andere vraag: niet wat een onderneming doet, maar wat zij produceert. De opbouw volgt NACE klasse voor klasse — de CPA-code van een productcategorie wordt afgeleid van de NACE-code van de activiteit die deze producten hoofdzakelijk voortbrengt. Daarmee vormt CPA de natuurlijke brug tussen activiteitenstatistieken (structurele bedrijfsstatistieken, nationale rekeningen) en productstatistieken (PRODCOM voor industrieproducten, CN voor buitenlandse handel).

Gaat de vraag over omzet, werkgelegenheid of aantal ondernemingen, gebruik dan NACE. Gaat de vraag over productie, verkoop of handel in specifieke producten, gebruik dan CPA.

Voor elke aangifte richting de EU — inschrijving van een onderneming, btw, structurele bedrijfsstatistieken, werkgelegenheidsrapportages — gebruik je NACE, of de nationale vijfcijferige variant die jouw land voorschrijft (SBI, NAF, WZ, CAE, ATECO). Voor statistieken die met de rest van de wereld moeten worden geaggregeerd, of voor rapportage aan VN-organisaties, vertaal je NACE naar ISIC via de officiële correspondentietabel. Voor rapportages op productniveau — industriële productie, verkoop per product, btw-categorieën per product — gebruik je CPA, afgeleid uit de NACE-klasse van de producent.

Is NACE hetzelfde als ISIC? Nee, maar ze zijn op elkaar afgestemd. NACE is de Europese regionale bewerking van ISIC; op afdelingsniveau (2 cijfers) komen ze exact overeen en ze wijken pas af in het detail van bepaalde klassen.

Kan ik een ISIC-code omzetten naar NACE? Ja, voor de meeste klassen. Eurostat en de UN Statistics Division publiceren officiële ISIC ↔ NACE-correspondentietabellen. Sommige ISIC-klassen komen overeen met één NACE-klasse; andere splitsen zich op in meerdere.

Wat is het verschil tussen NACE en CPA? NACE classificeert wat een onderneming doet; CPA classificeert wat zij produceert. Ze delen de eerste vier cijfers, maar beantwoorden verschillende statistische vragen.

Sluit NACE aan op NAICS? Alleen indirect. NAICS is het classificatiesysteem van Noord-Amerika (VS, Canada, Mexico) en volgt een eigen logica. De brug tussen NACE en NAICS is ISIC — beide systemen laten zich vertalen naar ISIC en van daaruit vergelijken.