NACE, ISIC και CPA

Η NACE — «nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté européenne» — είναι το πρότυπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ταξινόμηση της δραστηριότητας μιας επιχείρησης. Τη διαχειρίζεται η Eurostat, καθίσταται υποχρεωτική από τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1893/2006 και βρίσκεται σήμερα στην αναθεώρηση 2.1. Κάθε κράτος μέλος της ΕΕ τη χρησιμοποιεί ως ραχοκοκαλιά της εθνικής του ταξινόμησης δραστηριοτήτων (στην Ελλάδα ΣΤΑΚΟΔ).

Η ISIC — «International Standard Industrial Classification of All Economic Activities» — είναι το αντίστοιχο των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο διαχειρίζεται η Στατιστική Υπηρεσία του ΟΗΕ. Αποτελεί την παγκόσμια αναφορά με την οποία ευθυγραμμίζονται τα περισσότερα εθνικά και περιφερειακά συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της NACE. Η ισχύουσα έκδοση είναι η ISIC Rev. 5.

Η CPA — «Statistical Classification of Products by Activity» — είναι η ευρωπαϊκή ταξινόμηση προϊόντων, δομικά συνδεδεμένη με τη NACE σε επίπεδο κλάσης. Ενώ η NACE λέει τι κάνει μια οικονομική μονάδα, η CPA λέει τι παράγει. Η ισχύουσα έκδοση είναι η CPA 2.1.

Η NACE έχει τέσσερα ιεραρχικά επίπεδα: 21 τομείς (γράμματα A–U), 88 κλάδοι (2 ψηφία), 272 ομάδες (3 ψηφία) και 658 κλάσεις (4 ψηφία). Κάθε κράτος μέλος μπορεί να προσθέσει ένα πέμπτο εθνικό ψηφίο και να δημιουργήσει δική του επέκταση — NAF στη Γαλλία, WZ στη Γερμανία, CAE στην Πορτογαλία, SBI στις Κάτω Χώρες, ATECO στην Ιταλία, στην Ελλάδα ΣΤΑΚΟΔ. Τα τέσσερα πρώτα ψηφία καθενός από αυτά τα συστήματα αποτελούν εξ ορισμού μια κλάση NACE.

Επειδή η NACE θεσπίζεται με κανονισμό και όχι με οδηγία, εφαρμόζεται άμεσα και με τον ίδιο τρόπο σε κάθε κράτος μέλος. Γι' αυτό οι διασυνοριακές επιχειρηματικές στατιστικές στην ΕΕ συγκρίνουν σε επίπεδο κλάσης πραγματικά συγκρίσιμα μεγέθη, χωρίς ενδιάμεσο βήμα μετάφρασης.

Η ISIC έχει δομή παρόμοια με τη NACE — τομείς, κλάδοι, ομάδες, κλάσεις — αλλά με παγκόσμια εμβέλεια. Η NACE είναι η ευρωπαϊκή περιφερειακή προσαρμογή της ISIC: στο επίπεδο κλάδου (2 ψηφία) οι δύο είναι πανομοιότυπες και στο επίπεδο ομάδας (3 ψηφία) παραμένουν στενά ευθυγραμμισμένες. Οι αποκλίσεις εμφανίζονται στο επίπεδο κλάσης (4 ψηφία), όπου η NACE διαχωρίζει ορισμένες κλάσεις πιο λεπτομερώς, για να αντικατοπτρίζει τις ευρωπαϊκές ανάγκες αναφοράς.

Για διεθνείς συγκρίσεις ή για αναφορά σε σύνολα δεδομένων του ΟΗΕ, του ΔΝΤ ή της Παγκόσμιας Τράπεζας, η κατάλληλη αναφορά είναι η ISIC. Η Eurostat και η Στατιστική Υπηρεσία του ΟΗΕ δημοσιεύουν επίσημους πίνακες αντιστοιχίας, ώστε κάθε κλάση NACE να μπορεί να αθροιστεί χωρίς αμφισημία στη γονική κλάση της στην ISIC.

Η CPA απαντά σε διαφορετικό ερώτημα: όχι τι κάνει μια επιχείρηση, αλλά τι παράγει. Η δομή της ακολουθεί τη NACE κλάση προς κλάση — ο κωδικός CPA μιας κατηγορίας προϊόντων προκύπτει από τον κωδικό NACE της δραστηριότητας που κατά κύριο λόγο τα παράγει. Έτσι η CPA γίνεται η φυσική γέφυρα ανάμεσα στις στατιστικές δραστηριότητας (διαρθρωτικές επιχειρηματικές στατιστικές, εθνικοί λογαριασμοί) και στις στατιστικές προϊόντων (PRODCOM για μεταποιητικά αγαθά, CN για το εξωτερικό εμπόριο).

Αν το ερώτημα αφορά κύκλο εργασιών, απασχόληση ή αριθμό επιχειρήσεων, χρησιμοποιείται η NACE. Αν αφορά παραγωγή, πωλήσεις ή εμπόριο συγκεκριμένων προϊόντων, χρησιμοποιείται η CPA.

Για κάθε συναλλαγή προς την ΕΕ — εγγραφή επιχείρησης, ΦΠΑ, διαρθρωτικές επιχειρηματικές στατιστικές, αναφορές απασχόλησης — χρησιμοποιήστε τη NACE ή την πενταψήφια εθνική παραλλαγή που ορίζει η χώρα σας (ΣΤΑΚΟΔ, NAF, WZ, CAE, SBI, ATECO). Για στατιστικές που πρέπει να αθροιστούν με τον υπόλοιπο κόσμο ή για αναφορά σε φορείς του ΟΗΕ, μεταφράστε τη NACE σε ISIC μέσω του επίσημου πίνακα αντιστοιχίας. Για αναφορές σε επίπεδο προϊόντος — βιομηχανική παραγωγή, πωλήσεις ανά προϊόν, κατηγορίες ΦΠΑ ανά προϊόν — χρησιμοποιήστε τη CPA, εξάγοντάς την από την κλάση NACE του παραγωγού.

Είναι η NACE το ίδιο με την ISIC; Όχι, αλλά είναι ευθυγραμμισμένες. Η NACE είναι η ευρωπαϊκή περιφερειακή προσαρμογή της ISIC· ταυτίζονται ακριβώς στο επίπεδο κλάδου (2 ψηφία) και διαφέρουν μόνο στις λεπτομέρειες ορισμένων κλάσεων.

Μπορώ να μετατρέψω έναν κωδικό ISIC σε NACE; Ναι, για τις περισσότερες κλάσεις. Η Eurostat και η Στατιστική Υπηρεσία του ΟΗΕ δημοσιεύουν επίσημους πίνακες αντιστοιχίας ISIC ↔ NACE. Ορισμένες κλάσεις ISIC αντιστοιχούν σε μία κλάση NACE, άλλες διασπώνται σε πολλές.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ NACE και CPA; Η NACE ταξινομεί τι κάνει μια επιχείρηση, η CPA τι παράγει. Μοιράζονται τα τέσσερα πρώτα ψηφία, αλλά απαντούν σε διαφορετικά στατιστικά ερωτήματα.

Αντιστοιχίζεται η NACE με τη NAICS; Μόνο έμμεσα. Η NAICS είναι το βορειοαμερικανικό σύστημα ταξινόμησης (ΗΠΑ, Καναδάς, Μεξικό) και ακολουθεί δική του λογική. Η γέφυρα μεταξύ NACE και NAICS είναι η ISIC — και τα δύο συστήματα μπορούν να μεταφραστούν στην ISIC και από εκεί να συγκριθούν.